ანუ ფიგურული კალათები

tARTraspberry2 

არომატული, გემრიელი კალათები ტკბილეულის მოყვარულთა რჩეული დესერტია. 2-3 სმ სიმაღლის, ხილით, ბეზეთი ან შოკოლადით მორთული ნუგბარი ფხვიერი და ნაზი ცომის კალათებში ყოველთვის საზეიმო განწყობის შემქმნელია.

საქართველოში, ძირითადად პატარა ზომის ტარტი (tartlet), ანუ „ტარტალეტკები“ იყო ყოველთვის პოპულარული. დღეისთვის და ბოლო რამდენიმე წელია დიდი, ანუ სტანდარტული ზომის ტარტიც მოექცა ყურადღების ცენტრში;

ტარტი (tart) ყოველთვის სპეციალურ ფორმაში ცხვება, რომელიც გაშლილი ძირით და 2-3 სიმაღლის დაპლისული გვერდით ხასიათდება. ცომის ფორმაც და სახეობაც განსაკუთრებულია, ძირითადად გამოიყენება ფხვიერი ცომის ვარიაციები (რომელზეც სხვა სტატიაში გვქონდა მიმოხილვა), რითაც იქმნება „ჭურჭლის“ (ან ნიჟარის) ბისკვიტი, რაც შემდეგ ივსება ხილით, კრემით, ჯემით, თხილეულით და ა.შ.

თავად ტარტის ცომი მომზადების მხრივ ორ ნაწილად იყოფა: ცივი და ცხელი, ანუ წინასწარ გამომცხვარი (მხოლოდ „კალათა“) და მეორე, გულსართთან ერთად გამომცხვარი.

ცივი ტარტის საუკეთესო მაგალითია ყველასთვის კარგად ცნობილი ტარტალეტკები, სადაც წინასწარ ცხვება კალათა და შემდეგ ივსება გულსართით; გამომცხვარია, ის რომელშიც უმი ცომის კალათა ივსება ხილით, კრემით და მთლიანად/ერთიანად  ცხვება;

 

რამდენიმე რჩევა მინდა შემოგთავაზოთ გულსართით გამოსაცხობი ტარტების შემთხვევაში: როცა წვნიანი ხილს ამატებთ, ცომზე ჯერ ნამცხვრის, ხრაშუნას (პეჩენიის) ნაფხვენები, ან თუნდაც პურის ნაფხვენები მოაყარეთ, ასე ეს უკანასკნელი შეიწოვს ხილის სისველეს და ცომი კარგად გამოცხვება; ასევე კარგია დაფშვნილი ან გატარებული თხილეულის მოყრა ცომსა და ხილის ფენას შორის; ასევე, შესაძლებელია კრემის ფენის ჩადება გამოსაცხობ ცომსა და ხილს შორის და ისე ერთიანად გამოცხობა.

ტარტისა და ტარტალეტის გამოცხობის დეტალებზე აქ არ შევჩერდები, რადგან დაწვრილებით მაქვს აღწერილი შემდეგ რეცეპტებში: „ფხვიერი ცომი“ და „ტარტალეტკა“... აქ, მხოლოდ სხვადასხვა ზომის ფორმისთვის ცომის რაოდენობას ჩამოვწერ: 25 სმ დიამეტრის ფორმას შჭირდება 300-330 გრ ცომი; 23 სმ D ფორმას - 225-300 გრ ცომი;  20 სმ D ფორმა - 175-225 გრ. ცომი და ბოლოს 15 სმ D ფორმას  125-150 გრ ცომი.

და ბოლოს, ყველაზე გემრიელი საფინალოდ მოვიტოვე, აქ ჩამოვწერ იმ რამდენიმე ტარტის სახელს, რომელიც უკვე კულინარიული და საკონდიტრო ხელოვნების კლასიკად არის მიჩნეული:

ცოცხალი ხილის ტარტი - „საბლეს“, კონდიტერის კრემის და არომატული ხილის ლამაზი კომბინაცია, ძირითადად გარგლის კონფიტიურით;

ვაშლის. ლიმონის, ქლიავის, მსხლის ... ტარტი - უამრავი ვარიაცია, ცოცხალი, თუ ფლამბირებული ხილით;

ვაშლის ტარტი კარამელით - ვაშლი, თხილეული და კარამელი;

კენკრის ტარტი - კენკრა, ბეზე და მხვიერი კონტეინერი;

შოკოლადის ტარტი - ასაღწერიც არაფერია - ბევრი, ბევრი შოკოლადი;

ბრიულე ტარტი - გამომცხვარ-დაბრაწული კრემით;

Peasant ტარტი - კონიაკში გამოყვანილი ქლიავი, ასევე კონიაკისა და თაფლის მოხარშული კრემი და თხილეული;

Linzertorte ლინცური ტორტი  - რომელიც შინაარსით და აგებულებით ტარტია და არა ტორტი;

Tarte Tatin ტარ-ტატენი - რომელიც ასევე ტარტია, უფრო სწორედ სრული დასახელება ასეთია: „ტარტი დები ტატინების სტილში“..

და სულ ბოლოს  - ტარტალეტკა,  (კიდევ ერთ განსხვაებული რეცეპტი), რომელიც ქართული კულინარიული ისტორიის ნაწილი ნამდვილად არის.

 

 

 პ.ს. არ უნდა აგვერიოს ტარტი ტორტში, ტარტი უკვე ავღწერე, ტორტი, კი ასე შეიძლება დავახასიათოთ: სადღესასწაულო, დიდი ზომის, განსაკუთრებული გაფორმების ნამცხვარი; რომელსაც ღრუბელი ბისკვიტი, ბლომად კრემი და დეკორაცია ახასიათებს;

ერთ-ერთი აღწერაში, კი საუკეთესო შედარებას წავაწყდი: „ტორტი - ლამაზი, დახვეწილი მანერების, არისტოკრატი ქალია, ტარტი, კი მისი ლაქია“-ო.